Những viên nang và lòng tham

Lâm Trực@

Trong đời sống bây giờ, thực phẩm chức năng không còn xa lạ. Nhiều gia đình có sẵn vài hộp trong tủ thuốc. Người ta uống mỗi ngày, đôi khi không suy nghĩ nhiều. Một viên cho xương khớp, một viên cho tim mạch, một viên cho trí nhớ. Niềm tin đặt vào những viên nang nhỏ bé ấy khá đơn giản: uống vào thì khỏe hơn.

Nhưng đời sống vốn không đơn giản.

Kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa công bố đã phơi bày một đường dây sản xuất và tiêu thụ thực phẩm chức năng giả với quy mô lớn. Mười bốn bị can bị đề nghị truy tố với nhiều tội danh: sản xuất, buôn bán hàng giả; đưa và nhận hối lộ; vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; làm lộ bí mật công tác.

Người đứng đầu mạng lưới này được xác định là Nguyễn Năng Mạnh, từng là Chủ tịch Hội đồng quản trị một doanh nghiệp dược phẩm. Từ năm 2016, cùng với các cộng sự, Mạnh tổ chức điều hành một hệ thống gồm 12 công ty và hai nhà máy mang tên MediPhar và MediUSA. Nhìn bên ngoài, đó là một mô hình kinh doanh khá hoàn chỉnh: có nhà máy, có dây chuyền, có nhãn mác, có thị trường.

Nhưng bên trong lại là một câu chuyện khác.

Theo kết luận điều tra, trong quá trình phát triển sản phẩm, các bị can không tiến hành thử nghiệm công thức và quy trình sản xuất theo quy định. Thay vào đó, họ sử dụng lại công thức của những sản phẩm đã được công bố trước đó hoặc đang lưu hành trên thị trường, chỉnh sửa thành phần rồi đặt thành sản phẩm mới.

Việc kiểm nghiệm chất lượng phần lớn chỉ mang tính hình thức. Một vài chỉ tiêu đơn giản được kiểm tra để đối phó với các đoàn thanh tra. Với những sản phẩm gia công theo đơn đặt hàng, thành phần nguyên liệu còn bị cắt giảm so với nội dung công bố trên bao bì.

Khi cơ quan điều tra trưng cầu giám định 190 sản phẩm bị thu giữ, kết quả cho thấy 88 sản phẩm có chỉ tiêu chất lượng chủ yếu đạt dưới 70% so với mức đã công bố. Theo quy định, đây là hàng giả. Giá trị số hàng này hơn 539 tỷ đồng, và số tiền thu lợi bất chính được xác định hơn 264 tỷ đồng.

Không dừng ở đó, hệ thống doanh nghiệp trong đường dây còn lập hai bộ sổ sách kế toán. Một bộ ghi nhận doanh thu thực tế, bộ còn lại dùng để kê khai với cơ quan quản lý. Cách làm này khiến ngân sách nhà nước thất thu hơn 304 tỷ đồng tiền thuế trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2024.

Để việc kinh doanh được thuận lợi, các bị can còn chi hơn 4,9 tỷ đồng cho một số cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, kiểm tra và thẩm định. Những khoản tiền này được xác định là hành vi đưa hối lộ nhằm tạo điều kiện cho việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Vụ án vì thế không chỉ là câu chuyện của hàng giả. Nó còn là câu chuyện của lòng tham.

Trong những năm gần đây, thị trường thực phẩm chức năng phát triển rất nhanh. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân tăng lên, kéo theo một ngành kinh doanh nhiều lợi nhuận. Ở đâu có lợi nhuận lớn, ở đó dễ xuất hiện những người muốn đi đường tắt.

Nhưng đường tắt thường dẫn tới vực sâu.

Điều đáng chú ý trong vụ án này là quá trình điều tra kiên trì của lực lượng công an. Những vụ việc liên quan đến thực phẩm và dược phẩm luôn đòi hỏi sự thận trọng cao, bởi mỗi kết luận phải dựa trên chứng cứ khoa học và pháp lý rõ ràng. Từng sản phẩm phải được giám định, từng chứng từ phải được kiểm tra, từng dòng tiền phải được làm rõ.

Công việc ấy không ồn ào. Nhưng cần thiết.

Bởi phía sau mỗi viên nang giả có thể là sức khỏe của một con người thật. Một người già uống thuốc để đỡ đau khớp. Một người bệnh hy vọng cơ thể khá hơn. Những hy vọng nhỏ bé ấy không đáng bị đem ra làm công cụ kiếm tiền.

Pháp luật rồi sẽ xử lý những người vi phạm. Nhưng câu chuyện này vẫn còn lại một điều đáng suy nghĩ.

Con người có thể làm ra thuốc. Có thể làm ra thực phẩm chức năng. Nhưng nếu thiếu lương tâm, thì thứ được tạo ra đôi khi không còn là thuốc nữa. Nó chỉ là một cái vỏ. Và bên trong cái vỏ ấy là lòng tham.